Türkiye Irak ve Fransa'da 15 yıl sürgünde kalan Ayetullah Humeyni, sokakların Şah'ı kaçırmasından sonra 33 yıl önce bugün İran'a dönmüştü

İran devriminin ruhani lideri Ayetullah Humeyni, yıllarca sürgün hayatı yaşadıktan sonra inkılabın gerçekleştiği İran'a bugün 1979'da geri dönmüştü.

ŞAH’A MUHALEFET ETTİĞİ İÇİN SÜRGÜN EDİLDİ

1950'lerde Ayetullah, 1960'ların başlarında da büyük ayetullah unvanını alarak ilmi hiyerarşisinin en üst katına yükselen Humeyni, 1962-63'te şahın toprak reformu programı çerçevesinde bazı dinsel vakıfların mülklerine el konulmasına muhalefet ettiği için tutuklandı.

Bunun üzerine hükümet karşıtı hareketler patlak verdi. Ayetullah Humeyni bir yıl tutuklu kaldıktan sonra 4 Kasım 1964'te Türkiye'ye sürgün edildi.

1964 yılında Bursa'da kaldıktan sonra İmam Humeyni Irak'ın Necef kentine yerleşti. Daha sonra 6 Ekim 1978'de Şahın baskısıyla, Irak lideri Saddam Hüseyin Irak'ı terk etmesini isteyince, Fransa'ya gitmek zorunda kalan İmam Humeyni; Paris'in Neauphle-le-Chateau bölgesine yerleşti.

İmam Humeyni oradan şah yönetiminin yıkılması ve bir İslam cumhuriyetinin kurulması yolunda yoğun bir propagandaya girişti. Mesajlarını ilettiği teyp bantları İran'da gitgide genişleyen bir kitleye ulaştı. 1978 sonlarında kitle gösterilerinin, grevlerin ve halk arasındaki hoşnutsuzluğun bütün ülkeye yayılması karşısında ŞahMuhammed Rıza Pehlevi 16 Ocak 1979'da İran'ı terk etmek zorunda kaldı.

1 ŞUBAT’TA İRAN’A DÖNDÜ

1 Şubat 1979'da İran'a döndü ve görkemli bir şekilde karşılandı. Devrimin siyasi, hukuki, ruhani lideri olan İmam Humeyni, dört gün sonra bir hükümet atadı ve 1 Mart'ta gene Kum'a yerleşti. Aralıkta yapılan anayasa referandumuyla İran İslam Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra ömür boyu siyasi ve dinsel önder seçildi.

İnkılab öncesi olaylar ise özetle şöyle gerçekleşti:

1961-63 : Devlet yönetimini eline alan Şah altı noktaya dayanan Beyaz Devrimi başlatmıştır. Özellikle toprak reformuna girişilmiştir.

1963 : Reformlara karşı dini muhalefet başlamıştır.

1969-70 : İran'ın petrol gelirleri yükselmeye başlamış; ordunun modernizasyonu ve güçlendirilmesi için çalışmalara girişilmiştir.

1978 : Ülkedeki muhalefet, sürgündeki Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin liderliğinde, Şah rejimine karşı genel ayaklanmaya dönüşmüştür.

1979 : Şah'ın ülkeyi terk etmesiyle Pehlevi Hanedanı sona ermiş ve İslami Devrim sonucunda İran İslam Cumhuriyeti kurulmuştur.